Cognitieve Gedragstherapie

Wat is Cognitieve Gedragstherapie?

Inhoudsopgave

Cognitieve Gedragstherapie (CGT) is een verzamelnaam voor verschillende vormen van psychotherapie (GGZ Veenendaal). Het helpt bij het herkennen en veranderen van niet-helpende gedachten en gedragingen. Door inzicht te krijgen in hoe gedachten, gevoelens en gedrag elkaar beïnvloeden, kun je negatieve patronen doorbreken en effectiever omgaan met stress, angst of somberheid (Trimbos-instituut).

CGT is praktisch en resultaatgericht. Het richt zich niet alleen op begrijpen waarom klachten ontstaan, maar vooral op concrete stappen zetten in het dagelijks leven om verandering te realiseren.

Hoe werkt CGT?

CGT combineert cognitieve technieken, gericht op het onderzoeken en herstructureren van je gedachten, met gedragstechnieken, waarmee je nieuwe, helpende manieren van handelen leert.

Belangrijke elementen zijn:

  • Automatische gedachten herkennen: bewust worden van negatieve patronen die je ongelukkig maken.
  • Gedachten uitdagen en aanpassen: leren kijken naar realistische en constructieve alternatieven.
  • Exposure en gedragsproeven: stapsgewijs confronteren van situaties die angst of spanning veroorzaken.
  • Vaardigheidstraining: praktische technieken voor dagelijkse situaties, zoals ontspanning, assertiviteit of stressbeheersing.

Door deze technieken regelmatig toe te passen, versterk je je veerkracht en ontwikkel je duurzame strategieën om met uitdagingen om te gaan.

Wat gebeurt er tijdens Cognitieve Gedragstherapie?

Hoe ziet CGT therapie er in de praktijk uit? Een CGT-traject is meestal gestructureerd en doelgericht. In de eerste paar sessies staat het verkennen van je klachten centraal. Je gaat dan met je behandelaar in kaart brengen welke situaties moeilijk voor je zijn. Het doel is om te kijken wat voor gedachten er bij je opkomen en hoe je hierop reageert.

Vaak wordt hiervoor gebruikgemaakt van het zogeheten G-schema (Gebeurtenis – Gedachten – Gevoelens – Gedrag – Gevolg). Dit helpt om inzichtelijk te maken dat niet de situatie zelf, maar vooral je interpretatie ervan bepaalt hoe je je voelt en handelt.

Op basis hiervan worden concrete doelen opgesteld, zoals:

  • minder vermijdingsgedrag
  • beter omgaan met spanning
  • doorbreken van piekergedachten
  • vergroten van zelfvertrouwen

Daarna start het actieve deel van de therapie: oefenen, onderzoeken en bijstellen. CGT is geen passieve gesprekstherapie, maar een samenwerkingsproces waarin je tussen de sessies door ook zelf aan de slag gaat.

Hoe lang duurt Cognitieve Gedragstherapie?

CGT is meestal kortdurend en doelgericht. Een gemiddeld traject duurt tussen de 8 en 20 sessies, afhankelijk van de aard en ernst van de klachten.

Bij enkelvoudige problemen, zoals specifieke angsten of milde somberheid, kan een kort traject voldoende zijn. Bij langdurige patronen, trauma of complexere problematiek is vaak meer tijd nodig.

Het is belangrijk dat CGT niet eindeloos doorgaat. Er wordt gewerkt met duidelijke doelen, regelmatige evaluaties en meetbare vooruitgang. Het doel is niet afhankelijkheid, maar zelfstandigheid: dat je de technieken uiteindelijk zelf kunt toepassen.

Voor welke klachten is CGT geschikt?

Cognitieve Gedragstherapie is effectief bij een breed scala aan psychische klachten, waaronder:

CGT wordt vaak toegepast als standalone therapie, maar kan ook gecombineerd worden met andere vormen van behandeling, zoals medicatie of mindfulness, afhankelijk van de hulpvraag.

Voor wie is CGT niet geschikt?

Hoewel CGT voor veel mensen effectief is, past het niet bij iedereen of bij elke situatie als enige behandelmethode.

CGT kan minder passend zijn wanneer:

  • iemand volledig in crisis verkeert
  • er ernstige verslavingsproblematiek speelt
  • er sprake is van zware persoonlijkheidsproblematiek zonder aanvullende ondersteuning

Ook mensen die uitsluitend willen praten zonder te oefenen of reflecteren, ervaren CGT soms als te actief of confronterend.

In zulke gevallen kan CGT wel onderdeel zijn van een breder behandelplan, gecombineerd met andere therapievormen.

CGT therapie oefeningen

Binnen CGT bestaan tientallen oefeningen en technieken. Welke worden ingezet, hangt af van jouw hulpvraag en behandelaar. Enkele veelgebruikte voorbeelden:

Gedachtenregistratie

Je leert om jouw automatische gedachten te herkennen en op te schrijven. Bijvoorbeeld in situaties waarin je angst, schaamte of somberheid ervaart. Door ze letterlijk op papier te zetten, worden deze gedachten concreter en beter onderzoekbaar.

Cognitieve herstructurering

Samen onderzoek je of je gedachten realistisch, helpend en volledig zijn. Kloppen ze met de feiten? Zie je misschien alleen het negatieve? Vervolgens formuleer je evenwichtigere, realistischere gedachten.

Gedragsexperimenten

Je test je overtuigingen in de praktijk. Als je bijvoorbeeld gelooft: “Als ik iets zeg, vinden mensen mij dom,” ga je dat bewust uitproberen. Dan ga je evalueren of mensen dit daadwerkelijk voelen. Vaak zie je dat jouw oude aannames hun kracht kunnen verliezen, omdat je ze nog nooit op de proef gesteld hebt.

Exposure

Bij chronische angstklachten wordt gewerkt met geleidelijke blootstelling aan datgene wat je vermijdt. Niet door je te forceren, maar stap voor stap, zodat je zenuwstelsel leert dat de situatie veilig is.

Vaardigheidstraining

Afhankelijk van je klachten kan dit bestaan uit assertiviteitstraining, probleemoplossende vaardigheden, ontspanningstechnieken of het leren herkennen van grenzen.

Deze combinatie van denken én doen maakt CGT zo krachtig.

Waarom CGT zo effectief is

Wat CGT onderscheidt van andere therapieën is de praktische, actiegerichte aanpak. Je leert vaardigheden die je direct in je dagelijkse leven kunt toepassen. Door negatieve gedachten en gedragspatronen te herkennen en te doorbreken, ervaar je al binnen enkele weken meetbare vooruitgang.

Daarnaast is CGT wetenschappelijk onderbouwd. Talrijke studies tonen aan dat CGT effectief is bij depressie, angststoornissen, obsessief-compulsieve stoornissen en andere psychische klachten (APA).

CGT versus andere therapieën

Veel mensen vragen zich af wat CGT onderscheidt van andere vormen van therapie.

CGT wordt vaak gekozen omdat het gestructureerd en wetenschappelijk onderzocht is. Dat maakt het voor veel mensen meetbaarder, en misschien wat minder zweverig.

CGT bij Gevoelszaken

Bij Gevoelszaken bieden we CGT in een persoonlijk afgestemd traject aan. Onze therapeuten begeleiden je bij het:

  • In kaart brengen van je klachten en doelen
  • Herkennen en uitdagen van destructieve gedachten
  • Oefenen van nieuwe, helpende gedragingen
  • Integreren van vaardigheden in je dagelijks leven

Onze aanpak is zowel individueel als in groepsverband mogelijk en wordt afgestemd op jouw specifieke situatie.

Start vandaag met CGT

Wil je je gedachten en gedrag veranderen en echte vooruitgang boeken in je leven? Cognitieve Gedragstherapie kan je de tools geven om:

  • Minder stress en angst te ervaren
  • Positiever om te gaan met uitdagingen
  • Je zelfvertrouwen en zelfinzicht te vergroten

Neem vandaag nog contact op voor een kennismakingsgesprek of bekijk ons volledige therapieaanbod.