Wat is EMDR therapie?

Inhoudsopgave

EMDR staat voor Eye Movement Desensitization and Reprocessing en is een krachtige, wetenschappelijk onderbouwde behandelvorm voor mensen die last blijven houden van de gevolgen van ingrijpende ervaringen. Denk aan een ongeval, geweld, seksueel misbruik, pesten, medische trauma’s of langdurige stresssituaties op het werk.

Sommige gebeurtenissen blijven niet netjes in het verleden. Ze blijven zich opdringen — in gedachten, in je lichaam, in je reacties. Je weet rationeel dat het “voorbij” is, maar je zenuwstelsel lijkt dat memo nooit te hebben gekregen. EMDR-therapie is ontwikkeld voor precies dát probleem.

Wat EMDR uniek maakt: het richt zich niet alleen op symptomen, maar rechtstreeks op de onverwerkte herinnering zelf.

EMDR-therapie: wat is dat?

EMDR is een traumagerichte therapie die het natuurlijke verwerkingssysteem van de hersenen opnieuw activeert. Wanneer iemand iets schokkends meemaakt, kan die ervaring als het ware “vastlopen” in het brein. De herinnering wordt dan niet opgeslagen als iets van toen, maar blijft zich gedragen als iets van nu.

Dat uit zich vaak in klachten zoals:

  • herbelevingen of nachtmerries
  • angst- of paniekreacties
  • schaamte- of schuldgevoel
  • verhoogde prikkelbaarheid
  • concentratieproblemen
  • vermijdingsgedrag
  • moeite met vertrouwen

EMDR helpt het brein om die vastgelopen herinnering alsnog te verwerken. Niet door er eindeloos over te praten, maar door het verwerkingsproces opnieuw op gang te brengen.

Hoe werkt EMDR precies?

Tijdens een EMDR-sessie vraagt de therapeut je om een specifieke herinnering op te roepen: het beeld, de emotie, de lichamelijke sensatie en vaak ook een negatieve overtuiging (zoals “ik ben machteloos” of “het is mijn schuld”).

Tegelijkertijd voer je een afleidende taak uit, meestal in de vorm van oogbewegingen (bijvoorbeeld het volgen van vingers). Soms worden ook geluiden of tikjes gebruikt.

Dat lijkt simpel. Dat is het niet.

Door deze dubbele aandacht wordt het werkgeheugen belast. Hierdoor kan het brein de herinnering niet meer in zijn oorspronkelijke, heftige vorm vasthouden. Wat er dan gebeurt:

  • de emotionele lading neemt af
  • beelden vervagen of veranderen
  • lichamelijke spanning zakt
  • nieuwe, meer helpende inzichten ontstaan

De herinnering verdwijnt niet, maar verliest zijn macht.

De wetenschappelijke onderbouwing van EMDR

EMDR is een van de best onderzochte traumatherapieën ter wereld. De methode werd eind jaren ’80 ontwikkeld door Francine Shapiro en is sindsdien onderwerp van honderden wetenschappelijke studies.

Internationale richtlijnen (o.a. WHO, NICE, APA) erkennen EMDR als evidence-based behandeling voor PTSS en trauma. Onderzoek laat zien dat EMDR:

  • snel effect kan hebben (vaak minder sessies nodig)
  • effectief is bij enkelvoudig én complex trauma
  • vergelijkbaar of beter scoort dan klassieke traumagerichte CGT
  • ook werkzaam is bij werkgerelateerde trauma’s en stress

Belangrijk: EMDR werkt niet omdat het “trucjes” zijn, maar omdat het aansluit bij hoe het brein informatie verwerkt onder stress.

Wanneer is EMDR geschikt?

EMDR wordt vaak geassocieerd met zware trauma’s, maar het toepassingsgebied is veel breder dan dat. Alles wat je zenuwstelsel nog steeds als bedreigend ervaart, kan in aanmerking komen.

EMDR wordt onder andere ingezet bij:

  • PTSS en enkelvoudig trauma
  • jeugdtrauma en hechtingsproblemen
  • angst- en paniekstoornissen
  • fobieën
  • negatief zelfbeeld
  • rouw en verlies
  • burn-out na ingrijpende gebeurtenissen
  • werkgerelateerde traumatische ervaringen

Je hoeft geen “oorlogstrauma” te hebben. Ook subtielere ervaringen kunnen diep doorwerken.

EMDR en werk: waarom het zo relevant is

Op het werk gebeuren dingen die diep kunnen ingrijpen:

  • een ernstig conflict
  • langdurige intimidatie of pesten
  • plots ontslag
  • een bedrijfsongeval
  • extreme werkdruk in combinatie met verantwoordelijkheid

Als zulke ervaringen niet verwerkt worden, kunnen ze leiden tot uitval, burn-out of blijvende angstreacties. EMDR richt zich niet op “beter leren omgaan met stress”, maar op het wegnemen van de onderliggende blokkade.

Werkgerelateerde fictieve casus

Casus – Eva (38), HR-adviseur

Eva werkte jarenlang met plezier in een grote organisatie. Tot ze betrokken raakte bij een heftig arbeidsconflict waarbij ze onder grote druk kwam te staan. Ze voelde zich publiekelijk ondermijnd, kreeg de schuld van beslissingen die ze niet had genomen en moest uiteindelijk ziek uitvallen.

Hoewel het conflict inmiddels was afgerond, bleef Eva klachten houden. Ze kreeg hartkloppingen bij het openen van haar mailbox, sliep slecht en merkte dat ze situaties met autoriteit begon te vermijden. Sollicitatiegesprekken lukten nauwelijks; haar lichaam schoot direct in de stress.

In EMDR werd niet eindeloos gepraat over het conflict, maar gewerkt met specifieke herinneringsmomenten: een vergadering, een e-mail, een blik. Tijdens de sessies merkte Eva dat de spanning steeds verder afnam. De overtuiging “ik ben niet veilig op het werk” maakte plaats voor “dit was toen, ik kan nu andere keuzes maken”.

Het gevolg:
meer rust, meer vertrouwen en uiteindelijk weer perspectief op werk — zonder dat het verleden haar bleef gijzelen.

EMDR vergeleken met andere therapievormen

EMDR vs gesprekstherapie

Gesprekstherapie helpt bij inzicht en betekenisgeving. EMDR richt zich direct op de neurologische verwerking. Bij trauma is praten vaak niet genoeg.

EMDR vs cognitieve gedragstherapie (CGT)

CGT werkt met gedachten en gedrag. EMDR werkt met herinneringen en het zenuwstelsel. Beide zijn effectief, maar EMDR is vaak sneller bij trauma.

EMDR vs IEMT

IEMT werkt met oogbewegingen en emotionele patronen, maar is minder protocollair en wetenschappelijk minder onderbouwd. EMDR is internationaal erkend en uitgebreid onderzocht.

EMDR-woordenlijst: 10 kernbegrippen

  1. Traumatische herinnering
    Een ervaring die niet goed is verwerkt en blijft doorwerken.
  2. Desensitisatie
    Het verminderen van de emotionele lading van een herinnering.
  3. Reprocessing
    Het alsnog verwerken en integreren van de ervaring.
  4. Bilaterale stimulatie
    Afwisselende prikkels (oogbewegingen, geluiden, tikjes).
  5. Werkgeheugen
    Het geheugen dat tijdelijk informatie vasthoudt en overbelast wordt tijdens EMDR.
  6. Negatieve cognitie
    Een negatieve overtuiging gekoppeld aan de herinnering.
  7. Positieve cognitie
    Een helpende overtuiging die na verwerking ontstaat.
  8. Subjective Units of Disturbance (SUD)
    Schaal (0–10) voor de emotionele lading.
  9. Lichaamswaarneming
    Fysieke sensaties die bij de herinnering horen.
  10. Traumaverwerking
    Het proces waarbij een ervaring zijn bedreigende lading verliest.

Nadelen en aandachtspunten van EMDR

EMDR is effectief, maar niet vrijblijvend. Sessies kunnen emotioneel intens zijn. Vermoeidheid, hoofdpijn of emotionele ontlading komen voor. Daarom is goede begeleiding essentieel.

EMDR werkt het best:

  • bij een ervaren therapeut
  • in een veilige therapeutische relatie
  • met voldoende nazorg

Slecht uitgevoerde EMDR is zonde van je tijd — en kan klachten zelfs versterken.

Wat kost EMDR therapie?

EMDR therapie kosten verschillen per praktijk. Gemiddeld liggen ze tussen de €90 en €140 per sessie.

Belangrijk:

  • EMDR wordt vaak (gedeeltelijk) vergoed vanuit de basisverzekering als het via de GGZ loopt.
  • Bij vrijgevestigde praktijken betaal je soms zelf, maar kun je sneller terecht.
  • Veel mensen hebben minder sessies nodig dan bij klassieke gesprekstherapie.

EMDR therapie nadelen

Een EMDR-sessie is geen pretje, het kan pittig zijn. Mensen worden vaak emotioneel door EMDR-sessies. Niet alleen mentale, maar ook fysieke vermoeidheid of hoofdpijn kan het gevolg zijn. Na zo’n sessie moet je vaak even gaan liggen. Zorg daarom dat je geen belangrijke afspraken hebt ingepland na een EMDR-sessie.

EMDR werkt het best bij een therapeut die hier veel ervaring mee heeft. Slecht uitgevoerde EMDR is zonde van je tijd en geld.

EMDR vs IEMT

EMDR wordt vaak vergeleken met IEMT therapie, een opkomende therapievorm die veel overeenkomsten heeft. IEMT (Integral Eye Movement Therapy) is werkt met gerichte oogbewegingen werkt emotionele imprints, hardnekkige patronen en identiteitsklachten te veranderen. EMDR en IEMT gebruiken dus allebei oogbewegingen, maar met een andere insteek.

EMDR is een wetenschappelijk erkende traumatherapie die vooral gericht is op het verwerken van schokkende herinneringen en PTSS. IEMT therapie richt zich minder op herinneringen en meer op de emotionele en lichamelijke reactie én het zelfbeeld dat daaraan gekoppeld is. Waar EMDR sterk onderbouwd en protocollair is, is IEMT nieuwer maar wetenschappelijk nog beperkt onderzocht.

Kortom: EMDR is bewezen traumatherapie, IEMT is een nieuwe methode voor emotionele en identiteitsverandering.

Kort samengevat

EMDR therapie is een krachtige, wetenschappelijk bewezen methode om traumatische of ingrijpende ervaringen te verwerken. Niet door eindeloos te praten, maar door je brein te helpen doen wat het ooit niet kon: loslaten.

Als iets uit je verleden vandaag nog steeds je emoties, lichaam of gedrag stuurt, dan is EMDR geen “alternatief”. Dan is het een van de meest logische keuzes die je kunt maken.

EMDR bij Gevoelszaken

Bij Gevoelszaken kijken we verder dan een losse klacht. We plaatsen EMDR in een bredere context van werk, herstel en functioneren. Praktisch, zorgvuldig en afgestemd op jouw situatie.

Of het nu gaat om:

  • werkgerelateerd trauma
  • langdurige stress
  • of vastlopen na een ingrijpende gebeurtenis

We kijken samen wat passend en verantwoord is.

Klaar om het verleden minder macht te geven?

Als iets wat je hebt meegemaakt vandaag nog steeds je lichaam, emoties of gedrag stuurt, dan is EMDR geen “laatste redmiddel”. Dan is het vaak een logische volgende stap.

👉 Wil je weten of EMDR-therapie bij jou past?
👉 Of zoek je als werkgever passende ondersteuning voor medewerkers?

Neem vrijblijvend contact op met Gevoelszaken.
Samen kijken we wat helpt — en wat werkt.

Ja, ik wil graag een gratis adviesgesprek over EMDR-therapie